 
رودخانه ها و سواحل
قابل سرمایه گذاری
رودخانه بالخلي
بالخلي از جمله رودخانههاي دائمي استان ميباشد كه از گردنه بالخلي (جنوب غربيشهر نير) حد فاصل دو رشته بزقوش و سبلان سرچشمه ميگيرد . سرشاخههاي مهمينظير برجلوچاي ، سقزچي چاي ، آغلاغان ، جوراب چاي ، درويش چاي ، لاطران چاي و.... در مسير به بالخلوچاي پيوسته و آنرا پرآب ميسازند . اين رودخانه از وسط شهر اردبيلميگذرد و سرانجام در شمال اردبيل به رودخانه قرهسو تخليه ميشود .
وجه تسميه بالخلي چاي ( رودخانه ماهيدار ) بيانگر زيست انواع ماهيان در اين رودخانهاست. سرشاخههاي آن به ويژه شاه نشين چاي و آغلاغان زيستگاه ماهي با ارزشصيادي و غذائي قزل آلاي خال قرمز و سرتاسر رودخانه محل زيست گونههائي ازماهيان نظير سس ماهي ، ماهي سياه ، شاه كولي ميباشد . همچنين اين رودخانه زيستگاه دائمي پستاندار آبزي ( سمور آبي ) و زيستگاهعبوري و فصلي انواع پرندگان مهاجر آبزي و كنار آبزي است .
اراضي ساحلي رودخانه بالخلي عموما مشجر و داراي فضاي سبز بسيار مناسبي استكه به طور طبيعي محل گذران اوقات فراغت شهروندان و مسافرين در فصول گرمميباشد كه همزمان امكان ماهيگيري با قلاب را در اختيار ميگذارد.
رودخانه قرهسو
 رودخانه قرهسو كه از پيوند رودهاي پرآب متعدد ديگر تشكيل ميگردد با 285 كيلومترطول و حدود 554 ميليون متر مكعب متوسط آبدهي سالانه طويلترين و پرآبترينرودخانه داخلي استان اردبيل به شمار ميرود .
رودخانه قرهسو از رشته تالش ( باغرو ) در شرق اردبيل سرچشمه ميگيرد و در مسيرخود ضمن عبور از دشت اردبيل آبهاي جاري اين قسمت از جمله بالخلي چاي را جمعآوري مينمايد . اين رودخانه دامنههاي شمالي توده سبلان را دور زده و در شمالغرب شهر مشگين شهر در محل كوجنق، آب رودخانه اهرچاي را نيز دريافت كرده وسپس با يك انحراف قائم به سمت شمال جريان مييابد و نام درود (دره رود) ميگيرد و سرانجام در محل اصلاندوز به رودخانه مرزي ارس تخليه ميشود . قرهسو با اين كه از جمله رودخانههاي دائمي استان محسوب ميگردد، ولي به سبب برداشت آب براي مصارف آبياري بخش اعظم بستر آن در تابستان خشك ميشود .
رودخانهقرهسو پس از عبور از دشت اردبيل وارد منطقه كوهستاني دوجاق ميشود ومسير پرپيچ و خمي را تا دشت ارشق و مشگين شهر در درههاي اين منطقه طي ميكند .بنابراين اين رودخانه در مسير خود چشماندازهاي بديعي از مناظر دشتي و كوهستاني وتلفيقي از اين دو را به تماشا ميگذارد . به همين جهت محدودههائي از آن بطور سنتي براي گذران اوقات فراغت ، ماهي گيري و شكار پرندگان آبزي و پرندگان خشكزي(كبك) در ناحيه كوهستاني متقاضيان زيادي دارد. از جمله اين محدودهها به نواحي زيرميتوان اشاره كرد :
محدوده اراضي روستاي ساميان در ناحيه دشتي
محدوده اراضي روستاي طالب قشلاقي در ناحيه دشتي - كوهستاني
محدوده اراضي روستاي روئين دزق و ارباب كندي در ناحيه كوهستاني
اين رودخانه همچنين، زيستگاه انواع ماهيان از جمله ماهي سياه ، سس ماهي ، ماهي بركهاي ، شاهكولي ، كپور ماهي معمولي و ماهي كپور كف زي كسلر ميباشد . در تمام فصول به ويژه در پائيز و زمستان گونههاي متنوعي از پرندگان مهاجر آبزي وكنار آبزي با جمعيت قابل ملاحظه در سرتاسر رودخانه ديده ميشود . انواع اردك ، غاز ،لك لك و لك لك سياه از پرندگان شاخص مشاهده شده در قرهسو ميباشند .
رودخانه خياو
خيوچاي يا خياوچاي از سرشاخههاي مهم رودخانه قرهسو در شهرستان مشگينشهر است . اين رودخانه از ارتفاعات هزار ميخ ، آيي قاري ، دلي آلي و جنوار داغيسرچشمه ميگيرد و سرتاسر دره موئيل را طي نموده به قره سو ميريزد . تخليه چشمهسارهاي موجود در دامنه ارتفاعات مذكور در سرتاسر آبراهه و ذوب ذخيرهبرفي و همچنين جريانات سطحي حاصل از نزولات جوي در منطقه منبع آبي اين رودخانه را تأمينمينمايد . طول آبراهه اصلي اين رودخانه از منشاء تشكيل تا تخليه به رودخانه قرهسو 45كيلومتر است .
اين رودخانه مهمترين زيستگاه ماهي قزل آلاي خال قرمز در منطقه اردبيل ميباشد . باتوجه به حساسيت ماهي قزل آلا به ميزان اكسيژن محلول آب ، دما و آلودگيهاي زيستمحيطي ، اين ماهي منحصرا در بخشي از رودخانه كه از منشاء تا آبگرم معدني ايلاندو راشامل ميشود، پراكندگي دارد . منطقه موئيل كه خياوچاي در خط القعر آن جريان دارد به علت وجود مجتمعي ازآبهاي گرم معدني در آن از پتانسيلهاي گردشگري شهرستان مشگين شهر و استانمحسوب ميشود . جريان خياوچاي در اين بستر و وجود ماهي قزل آلا در آن قابليتهايگردشگري آنرا افزايش ميدهد .
از پل سلطاني به جنوب كرانههاي شيب دار خياوچاي باغهاي وسيع و گسترده همراهبا رويشگاههائي از درختان جنگلي و خودرو فرا گرفته است . اين ويژگيها، اين قسمت ازرودخانه را به تفرجگاه بسيار مصفا و سبز و خرمي تبديل نموده كه با عنوان پارك جنگليخيوچاي مورد استفاده شهروندان مشگين شهري و مسافرين ميباشد .
رودخانه هروآباد
هروچاي در شهرستانهاي خلخال و كوثر كه جنوبيترين شهرستانهاي استاناردبيل محسوب ميشوند جريان دارد . اين ناحيه وسيع توسط چندين رودخانه بزرگ وكوچك زهكشي شده و تمامي آبهاي سطحي آن از طريق قزل اوزن و سفيدرود به دريايخزر ميريزد . بزرگترين شبكه زهكشي در منطقه خلخال رود بزرگي است كه از سه رود هروچاي ، آرپاچاي و سنگور چاي تشكيل شده است .
هروچاي از ارتفاعات جنوب شهر خلخال سرچشمه گرفته و بسوي شمال ميرودآرپاچاي تقريبا در همان امتداد، ولي در جهت مخالف از شمال به جنوب جاري است . هردو رود در پائين دست به هم پيوسته و جريان به سمت غرب منحرف شده و ارتفاعات مابين خلخال و گيوي ( مركز شهرستان كوثر ) را با دره تنگ و عميقي بريده و به شهر گيويميرسد . در اين منطقه اين رود به نام گيوي چاي معروف است. جهت رودخانه از شهرگيوي تا رسيدن به سنگور چاي شمال شرق - جنوب غرب است .
سنگورچاي كه مساحت حوزه آبخيز آن از حوزه هر كدام از رودهاي قبلي وسيعترميباشد تقريبا در موازات آرپاچاي از شمال به جنوب جاري است . در نزديكي شمالروستاي فيروزآباد گيوي چاي و سنگور چاي به همديگر رسيده و از آن نقطه به بعد جهترودخانه تا رسيدن به قزل اوزن شمالي - جنوبي است .
كرانههاي اين شبكه كه گاه در درههاي عميق و صخرهاي و گاه در جلگههايپايكوهي جريان دارد ، به بركت جريانهاي آن مشجر و اكثرا باغات ميوه است، به همينجهت و ساير جذابيتهاي طبيعي آن بخشهائي از اين رودخانه بطور سنتي تفرجگاه عمومي شهروندان و مسافرين ميباشد
| 
